Ochrona sygnał czasu, zwiększanie odporności dzięki niezawodnym usługom PNT

ZAGROŻENIE NIE JEST JUŻ TYLKO TEORETYCZNE

GPS oraz szersza rodzina systemów satelitarnych, znana jako GNSS, są zazwyczaj opisywane jako technologia pozycjonowania. Jednak ich najważniejszą funkcją jest synchronizacja czasu.

Każda sieć komórkowa, transakcja finansowa, sieć energetyczna, centrum danych i system nadawczy opierają się na precyzyjnej, wspólnej synchronizacji czasu, dostarczanej w sposób ciągły do miliardów urządzeń za pomocą sygnału satelitarnego, który dociera do Ziemi z mocą słabszą niż moc szumu tła radioelektrycznego.

Pozycjonowanie, nawigacja i synchronizacja czasu (PNT) są często traktowane jako trzy odrębne możliwości. W praktyce to czas stanowi fundament tych usług. Mając precyzyjny czas, system może nadal oszacować pozycję za pomocą czujników inercyjnych lub alternatywnych. Zależność odwrotna nie istnieje: sama pozycja nie pozwala wygenerować precyzyjnego czasu.

Ten fundament jest obecnie atakowany na masową skalę, a dwie metody ataku znacząco się od siebie różnią. Zagłuszanie maskuje (zakłóca) sygnał, aż odbiorniki stracą śledzenie: jest to uciążliwe, ale zazwyczaj widoczne i jest czymś, co dobrze zaprojektowane sieci mogą tłumić za pomocą anten antyzagłuszeniowych lub przetrwać dzięki wysokiej jakości podtrzymaniu wzorca czasu (holdover). Fałszowanie sygnału (spoofing) stanowi większe zagrożenie. Nie blokuje dostępu do usługi, lecz oszukuje – podaje odbiornikowi wiarygodny fałszywy sygnał, dzięki czemu system kontynuuje pracę nie zdając sobie sprawy, że korzysta z fałszywego sygnału. Atakujący często podrabiają sygnał GPS, jednocześnie zagłuszając inne konstelacje satelitarne, przez co odbiornik nie ma możliwości weryfikacji krzyżowej i jest zmuszony zaufać fałszywemu sygnałowi.

W przypadku infrastruktury krytycznej fałszowanie synchronizacji czasu jest najbardziej niszczycielską formą ataku ze wszystkich. Powoli i celowo odciąga sieć od czasu UTC — najpierw o nanosekundy, potem mikrosekundy, a w końcu milisekundy — i zanim dryf stanie się widoczny, synchronizacja między poszczególnymi lokalizacjami może być już utracona. Dla operatorów telekomunikacyjnych jest to kwestia odporności sieci, a nie nawigacji: precyzyjny czas stanowi fundament synchronizacji sieci 4G i 5G, przekazywania połączeń, efektywności wykorzystania widma oraz funkcjonowania sieci dosyłowej. Sieć zachowuje łączność, podczas gdy jakość usług powoli i niepostrzeżenie się pogarsza. Alarmy mogą się nie włączyć, ruch jest przesyłany dalej, a mimo to wzorcowi czasu, który zarządza całym systemem, nie można już ufać.

To się już dzieje w Europie

To już nie jest odległy problem. Dzieje się to tuż przy granicy przestrzeni powietrznej NATO oraz szlaków żeglugowych, i zjawisko to stale się rozprzestrzenia. W całym regionie Morza Bałtyckiego i Morza Północnego zakłócenia występują niemal bez przerwy od 2022 roku, a europejskie służby kontroli ruchu lotniczego rejestrują obecnie tysiące incydentów zagłuszania rocznie i nic nie wskazuje na to, by ich liczba malała. Długotrwałe zakłócenia dotknęły Finlandię, kraje bałtyckie, północną Polskę oraz Szwecję, ze szczególnym nasileniem we wschodniej części Bałtyku i w Zatoce Fińskiej. Jednocześnie organy regulacyjne zgłaszają gwałtowny wzrost celowego fałszowania sygnału — liczba podejrzewanych nadajników wzrosła ponad dziesięciokrotnie w ciągu zaledwie jednego roku. Obawy są na tyle poważne, że na początku 2026 roku kilkanaście europejskich rządów wydało wspólne ostrzeżenie, iż zakłócenia te zagrażają obecnie bezpieczeństwu żeglugi morskiej i handlowi.

I nie kończy się to na Bałtyku. Władze lotnicze ostrzegają, że zakłócenia GPS obejmują obecnie coraz szerszy pas przestrzeni powietrznej — od wschodniej części Morza Śródziemnego i Morza Czarnego, przez region Rosji i Bałtyku, granicę indyjsko-pakistańską, Irak i Iran, aż po Półwysep Koreański. W rejonie Cieśniny Ormuz, Morza Czerwonego i Zatoki Perskiej stało się to codziennym zagrożeniem zarówno dla żeglugi morskiej, jak i lotnictwa. To, co kiedyś było sporadyczną uciążliwością, dziś stanowi codzienną rzeczywistość operacyjną, a ludzie polegający na tym sygnale często nie mają pojęcia, że został on zmanipulowany.

Od zaleceń do wymagań

Przez lata zabezpieczanie synchronizacji czasu traktowano jako dobrą praktykę. To się zmieniło. Rządy i organy regulacyjne jasno dają dziś do zrozumienia operatorom sieci telekomunikacyjnych oraz infrastruktury krytycznej, że oczekuje się od nich konkretnych działań.

W Stanach Zjednoczonych Rozporządzenie Wykonawcze (Executive Order) 13905 określiło zasady odpowiedzialnego korzystania z PNT, wymagając, aby zakłócenie lub manipulacja czasem miały minimalny wpływ na bezpieczeństwo narodowe, gospodarkę i funkcje krytyczne. Od tamtej pory agencje federalne publikują oficjalne wytyczne dotyczące dobrych praktyk w zakresie odporności PNT w sektorach łączności, finansów, energetyki oraz transportu. W Europie dyrektywa NIS2 nakłada obowiązki w zakresie odporności na podmioty kluczowe, co w coraz większym stopniu obejmuje również integralność synchronizacji czasu, od której są one zależne. System Galileo wdrożył uwierzytelnianie sygnału, dzięki czemu użytkownicy mogą potwierdzić jego autentyczność, a Komisja Europejska uruchamia usługi wykrywania i lokalizowania zakłóceń w całym regionie. W Wielkiej Brytanii krajowe ramy PNT wyznaczają wytyczne dotyczące odporności dla operatorów infrastruktury krytycznej, co wspierane jest znacznymi nowymi inwestycjami w Krajowe Centrum Czasu (National Timing Centre).

Przekaz jest spójny. Pojedynczy sygnał satelitarny nie jest już akceptowalnym pojedynczym punktem powstania awarii. Oczekuje się od Ciebie wykrywania zakłóceń, udowodnienia autentyczności synchronizacji czasu oraz utrzymania działania systemów, gdy sygnały z nieba zamilkną.

Chroń swój sygnał czasu

Pytanie nie brzmi już, czy sygnał GNSS zostanie zakłócony. Pytanie brzmi: w co ufasz, gdy do tego dojdzie. Odporność zaczyna się od weryfikacji: źródła czasu są uwierzytelniane, weryfikowane krzyżowo z niezależnymi wzorcami, monitorowane pod kątem anomalii oraz zabezpieczone odpowiednim podtrzymaniem wzorca (holdover), by zapewnić ciągłość operacji w trakcie zakłóceń. Alternatywne źródła naziemne, geostacjonarne oraz z niskiej orbity okołoziemskiej (LEO) dodają kolejne warstwy pewności, dzięki czemu zaufanie do czasu nie zależy już od pojedynczego sygnału docierającego z kosmosu.

W dzisiejszym świecie wyzwaniem nie jest już samo pozyskanie czasu. Jest nim udowodnienie, że czas, który odbierasz, jest autentyczny.

JAK VIAVI CHRONI TWÓJ SYGNAŁ CZASU

VIAVI wypełnia tę lukę dzięki dwóm koncepcjom, które przewijają się przez całą treść na kolejnych stronach.

TrustedPNT: nigdy nie ufaj, zawsze weryfikuj. Zamiast zakładać, że sygnał jest prawidłowy, systemy VIAVI uwierzytelniają, weryfikują i kwalifikują każde źródło czasu, a następnie płynnie przełączają się na to, któremu ufają, jeśli inne zostanie naruszone. Atak nie ma tu nic do powiedzenia.

SecureTime: więcej niż jedno źródło. Stawianie wszystkiego na GPS to główny problem. SecureTime dodaje niezależne, trudniejsze do zaatakowania źródła jako uzupełnienie standardowego GNSS:

• altGNSS LEO — szyfrowany, niezależny od GNSS sygnał dostarczany przez sieć niskoorbitalną Iridium, o dokładności poniżej 65 nanosekund względem czasu UTC.

• eGNSS i altGNSS GEO — uwierzytelnione sygnały dostarczane z orbity geostacjonarnej (wykorzystujące technologię Fugro AtomiChron w sieci Inmarsat) z wbudowanym wykrywaniem spoofingu i dokładnością sięgającą kilku nanosekund.

• Pozycjonowanie LEO (LOCUS) — synchronizacja czasu niezależna od GNSS z obsługą pozycjonowania dla platform w ruchu.

W połączeniu z solidnym podtrzymaniem wzorca oraz źródłami naziemnymi oznacza to, że Twoja synchronizacja czasu pozostaje wiarygodna, nawet gdy GPS przestaje taki być.

Zatrzymaj zagrożenie już przy antenie

Ochrona pierwszej linii dla kluczowych obiektów i platform — zanim fałszywy sygnał w ogóle dotrze do Twojego odbiornika.

Inteligentny fazowany układ antenowy AJAS-DF

Inteligentna antena, która tłumi zagłuszanie i odrzuca fałszowanie sygnału już w punkcie wejścia, a także wskazuje, skąd pochodzi zagrożenie. Chroni cztery kluczowe pasma nawigacyjne (L1, L2, L5 oraz Iridium) i wykorzystuje technikę namierzania kierunku sygnału, aby pokazać namiar na urządzenie zagłuszające lub fałszujące, a także kierunek północy rzeczywistej. Wbudowany transkoder dostarcza istniejącym urządzeniom czysty sygnał GPS L1, dzięki czemu można wdrożyć rozwiązanie w starszych systemach bez konieczności ich przeprojektowywania.

Dlaczego jest to ważne: nie tylko utrzymuje działanie systemów PNT podczas ataku, ale zmienia antenę w czujnik lokalizujący źródło zagrożenia. Jest wystarczająco wytrzymała dla pojazdów wojskowych oraz obiektów o kluczowym znaczeniu, a zarazem doskonale nadaje się do infrastruktury cywilnej, takiej jak lotniska, elektrownie, centra danych i wieże telekomunikacyjne.

• Tłumienie zagłuszania do 50 dB w czterech pasmach.

• Radionamiar zagrożeń oraz wyznaczanie kierunku północy.

• Czysty sygnał wyjściowy GPS L1 umożliwiający łatwą modernizację typu plug-and-play.

Zapewnij synchronizację czasu w swej sieci

Zegary Grandmaster i zegary rdzeniowe, które zapewniają synchronizację telekomunikacji i infrastruktury krytycznej — zaprojektowane od podstaw z myślą o odporności.

SecurePNT EdgeGM 7000

Kompaktowy, odporny zegar Grandmaster przeznaczony na krawędź sieci (network edge). Pobiera wzorzec czasu z wielu orbit (standardowy wielopasmowy GNSS oraz alternatywne LEO i GEO) oraz ze źródeł naziemnych, uwierzytelnia każde z nich i płynnie przełącza się na wiarygodne źródło odniesienia. Całość mieści się w urządzeniu formatu half-rack z obsługą szybkiego protokołu PTP do 25G.

Dlaczego jest to ważne: bezpieczna i odporna synchronizacja czasu na krawędzi sieci bez kompromisów w zakresie prędkości. Gdy musisz przejść z 10G do 25G, wystarczy licencja programowa zamiast kosztownej wymiany całego sprzętu. Stworzony z myślą o 5G i 6G, Open RAN, centrach danych dla AI oraz prywatnych sieciach 5G.

• Odporna synchronizacja czasu oparta na wielu orbitach (GNSS, LEO i GEO).

• Zegar Grandmaster PTP oraz serwer NTP obsugujący prędkości do 25G.

• Format obudowy half-rack, łatwa ścieżka aktualizacji poprzez oprogramowanie.

SecurePNT 6200

Odporny zegar PNT dla infrastruktury krytycznej, działający w oparciu o wieloźródłową platformę zerowego zaufania (zero-trust). Łączy sygnały GNSS z alternatywnymi źródłami z orbit LEO i GEO oraz zaawansowanym podtrzymaniem wzorca. Może również zabezpieczać starsze zegary, działając w trybie szeregowym (in-line) i dostarczając im czysty, wiarygodny sygnał.

Dlaczego jest to ważne: wysoka odporność dla obiektów, które nie mogą pozwolić sobie na awarię synchronizacji czasu, oraz sposób na ochronę istniejących zegarów za ułamek kosztów ich wymiany. Opcje podtrzymania wzorca pozwalają utrzymać ciągłość pracy nawet wtedy, gdy utracone zostaną wszystkie sygnały zewnętrzne.

• Przełączanie między wieloma źródłami w modelu zerowego zaufania (zero-trust).

• Wbudowany transkoder do modernizacji starszych generacji zegarów.

• Podtrzymanie wzorca czasu oparte na rezonatorze rubidowym lub kwarcowym sterowanym termostatem (OCXO), zgodne z normami PRTC-A i NEBS.

Odporność bez konieczności wymiany

Moduł Secure PNT-440

Moduł do wbudowania, umieszczany między anteną a zegarem GPS starszej generacji, który dostarcza do niego czysty sygnał GPS L1 wygenerowany z wiarygodnych źródeł alternatywnych. Dotychczasowy zegar kontynuuje pracę bez zmian, nawet w przypadku zagłuszania lub fałszowania sygnału GPS.

Dlaczego jest to ważne: zwiększenie odporności posiadanego sprzętu bez konieczności przeprojektowywania systemu, w kompaktowej formie pozwalającej na wbudowanie go niemal wszędzie.

• Szeregowa modernizacja pomiędzy anteną a zegarem.

• Wieloźródłowość: GNSS, LEO i GEO.

• Precyzyjne podtrzymanie wzorca czasu, możliwość pełnego wbudowania.

RSR Transcoder 2.0

Wytrzymałe urządzenie, które przyjmuje sygnały wejściowe z nowoczesnych, bezpiecznych źródeł PNT (M-Code, SAASM, systemy inercyjne oraz inne sygnały okazjonalne) i konwertuje je na standardowy sygnał radiowy GPS, odbierany prawidłowo przez dotychczasowe odbiorniki. Zaprojektowane z myślą o pojazdach, statkach powietrznych i przenośnych zastosowaniach taktycznych.

Dlaczego jest to ważne: stanowi pomost pomiędzy nowoczesnymi, zabezpieczonymi źródłami PNT a ogromną bazą użytkowanych odbiorników GPS starszej generacji, oferując transfer czasu z dokładnością poniżej 5 nanosekund oraz obsługę skrytych operacji w trybie zaciemnienia (lights-out).

• Konwersja sygnałów M-Code, SAASM oraz inercyjnych na sygnał radiowy GPS L1/L2.

• Konstrukcja taktyczna i wzmocniona, przetestowana zgodnie z normą MIL-STD-810.

• Automatyczne wykrywanie popularnych odbiorników wojskowych i komercyjnych.

Wbuduj odporność do swoich wyrobów

Dla integratorów i producentów sprzętu (OEM), wymagających niezawodnego wzorca czasu w swoich systemach. Wzorce częstotliwości i moduły odbiorcze o niskim poborze mocy, w kompaktowej obudowie do wbudowania.

LN Rubidium GPSDO

Rubidowy wzorzec częstotliwości dyscyplinowany sygnałem GNSS, zapewniający najniższy szum fazowy i najwyższą stabilność, zamknięty w kompaktowym, energooszczędnym module z zaawansowanym podtrzymaniem wzorca na wypadek utraty sygnału GNSS.

Dlaczego jest to ważne: referencyjna precyzja synchronizacji tam, gdzie czystość sygnału i podtrzymanie wzorca mają kluczowe znaczenie, a także bezproblemowa ścieżka modernizacji dla użytkowników linii miniaturowych modułów GPSDO (chip-scale) firmy VIAVI.

• Ultraniski szum fazowy i najlepsza w swojej klasie stabilność.

• Podtrzymanie wzorca czasu poniżej mikrosekundy.

• Pobór mocy poniżej 5,6 W

Micro-JLT G GNSSDO

Generator nowej generacji synchronizowany sygnałem GNSS, zaprojektowany z myślą o produkcji masowej i niskich kosztach, oferujący najlepsze na rynku parametry pod względem wymiarów, masy, poboru mocy i ceny. Jest w pełni kompatybilny pod względem obudowy i funkcjonalności z popularnym modelem FireFly-IIA.

Dlaczego jest to ważne: odporna synchronizacja czasu na dużą skalę dla projektów wrażliwych cenowo, z wariantami przystosowanymi do pracy w środowiskach o wysokim poziomie wstrząsów i wibracji.

• Najlepsza w swojej klasie wielkość, masa, pobór mocy i cena.

• Obsługa wielu konstelacji GNSS.

• Kompatybilność z FireFly-IIA, warianty o rozszerzonym zakresie temperatur oraz o niskiej wrażliwości na przyspieszenie.

Mini-JLT

Bezpośredni zamiennik dla wycofanego z produkcji modułu GPSDO Trimble Mini-T, cechujący się lepszą stabilnością, niższym szumem fazowym oraz przydatnymi funkcjami dodatkowymi, takimi jak zewnętrzne wejście 1 PPS, wbudowany akcelerometr i interfejs USB.

Dlaczego to jest ważne: prosta i bezproblemowa ścieżka modernizacji dla każdego systemu zaprojektowanego w oparciu o Mini-T, bez konieczności przeprojektowywania płytki drukowanej.

• Zamiennik dla Trimble Mini-T w pełni zgodny pod względem wymiarów, montażu i funkcjonalności.

• 72-kanałowa obsługa wielu konstelacji GNSS.

• Poprawiona stabilność i niższy szum fazowy.

Moduł odbiornika STL-2600 LEO

Moduł odbiornika, który synchronizuje się z sygnałem STL z niskiej orbity okołoziemskiej (Iridium), zapewniając niezależną od GNSS synchronizację czasu odniesioną do UTC. Solidne rozwiązanie zapasowe na wypadek braku zaufania do odbieranego sygnału GPS.

Dlaczego jest to ważne: dodaje do każdego projektu niezależne, trudniejsze do zagłuszenia źródło synchronizacji czasu.

• Synchronizacja czasu z niskiej orbity okołoziemskiej w oparciu o sygnał Iridium STL.

• Odchylenie od czasu UTC poniżej 65 nanosekund.

• Niski pobór mocy.

Moduł odbiornika Secure PNT STL-1000 LEO

Niezwykle mały moduł M.2, który łączy odbiór sygnałów GNSS oraz Iridium STL, zapewniając gwarantowaną synchronizację czasu w projektach o ograniczonej przestrzeni.

Dlaczego jest to ważne: gwarantowana synchronizacja czasu z wielu źródeł w najmniejszym możliwym formacie, do zastosowań wbudowanych i OEM.

• Format obudowy M.2.

• Obsługa GNSS oraz Iridium STL.

• Pobór mocy typowo poniżej 1 W.

Elementy wspomagające

Antena śrubowa SecureTime altGNSS GEO-L

Odporna na warunki atmosferyczne antena śrubowa (heliakalna), która dostarcza alternatywny sygnał GEO do produktów z serii GEO-L firmy VIAVI, w tym SecurePNT EdgeGM 7000L, SecurePNT 6200L oraz μPNT GEOL-2600.

• Pasmo GEO-L.

• Klasa szczelności IP67, przystosowana do montażu zewnętrznego.

• Dedykowana do współpracy z produktami VIAVI GEO-L.

CHROŃ SWÓJ SYGNAŁ CZASU

Zagrożenie jest realne, stanowisko regulatorów — jednoznaczne, a rozwiązanie problemu wcale nie musi oznaczać zaczynania od zera. Niezależnie od tego, czy zabezpieczasz sieć ogólnokrajową, chronisz pojedynczy obiekt krytyczny, czy wbudowujesz odporność we własne produkty — VIAVI ma odpowiednie rozwiązanie.

Skontaktuj się z przedstawicielem VIAVI, firmą KABELKOM, w sprawie wdrożenia pilotażowego i przekonaj się, na ile wiarygodna jest Twoja synchronizacja czasu, zanim sprawdzi to ktoś inny.

Autoryzowany przedstawiciel VIAVI

KABELKOM Sp. z o.o.

ul. Bukowa 30

43-300 Bielsko-Biała

e-mail: kabelkom@kabelkom.pl

tel. 33 498 00 02

© 2026 VIAVI Solutions, Inc.